تاریخچه شکلات

تاریخچه شکلات

یک بسته شکلات را باز کنید و عطر دلفریب آن را به مشام بکشید، یک تکه‌اش را در دهان‌تان بگذارید تا آب بشود و طعم بی‌نظیر آن را بچشید. تصور کردنش سخت است که این تکه شکلات نرم و شیرین و دلچسب تاریخی چندهزارساله دارد و محصولی باستانی حساب می‌شود، مگر نه؟ هرچند که برای بیشتر این زمان طولانی، شکلات نه یک خوراکی، که نوشیدنی محسوب می‌شد و خبری هم از این طعم شیرین‌اش نبود.

داستان شکلات

قصه‌ی شکلات از سال 450 قبل از میلاد مسیح در آمریکای میانه شروع می‌شود. درخت کاکائو بومی همین منطقه است. اولمک‌ها اولین تمدنی بودند که در دوره‌ی پیشاکلاسیک، یعنی بین سال‌های 1150 تا 400 قبل از میلاد از کاکائو استفاده می‌کردند. دانه‌ی کاکائو در زمان اولمک‌ها برای مراسم مذهبی و یا به عنوان نوشیدنی دارویی استفاده می‌شد، اما از چگونگی آماده کردن آن شواهد چندانی در دسترس نیست.

در عوض از زمان مایاها اطلاعات بیشتری در مورد چگونگی مصرف کاکائو بر جای مانده است. مایاها دانه‌های کاکائو را هدیه‌ی خدای دانش و خرد می‌دانستند و عقیده داشتند خدایان خون خودشان را برای عمل آوردن محصول روی غلاف‌های کاکائو می‌ریزند. به همین دلیل کاکائو بین مایاها جایگاه ویژه‌ای داشت؛ در مراسم و مناسبت‌های مذهبی و جشن‌ها و ضیافت‌ها آن را می‌نوشیدند، دانه‌های آن به عنوان پیشکشی مراسم ازدواج از طرف عروس و داماد به هم تقدیم می‌شد و از آن به عنوان واحد پول برای خرید و فروش کالا و خدمات استفاده می‌کردند، در پزشکی به عنوان دارو مصرف داشت و حتی همراه مرده‌هایشان آن‌ها را دفن می‌کردند. روش آماده‌سازی نوشیدنی کاکائو بین مایاها به این صورت بود که غلاف‌های لوبیا را باز می‌کردند و چند روز می‌گذاشتند بماند تا حسابی تخمیر شود. گاهی دانه‌ها را بو هم می‌دادند تا عطر دودی بگیرند. بعد پوسته‌هایشان را جدا می‌کردند و خودشان را می‌ساییدند تا خمیر بشود. به جای شیرین‌کننده، مایاها با مواد افزودنی دیگری مثل گل‌های مختلف، وانیل و فلفل چیلی به خمیر کاکائو طعم می‌دادند و نوشیدنی را در ظرف‌های مخصوصی آماده می‌کردند تا روی آن کاملاً کف کند.

بعد از مایاها نوبت به آزتک‌ها رسید. در امپراتوری آزتک کاکائو را به عنوان خراج و مالیات از مناطقی که در آن کشت می‌‌شد دریافت می‌کردند و همچنان استفاده از آن به عنوان واحد پول رواج داشت. آزتک‌ها بر خلاف مایاها نوشیدنی شکلات را سرد می‌نوشیدند و آن را برای مقاصد مختلفی از درمان تب و آنژین و دندان‌درد گرفته تا موارد دیگری از قبیل محرک جنسی و داروی نیروبخش مصرف می‌کردند. شکلات همچنین در جیره‌ی غذایی سربازان آزتک هم در نظر گرفته می‌شد تا به آن‌ها نیروی بیشتری برای جنگیدن بدهد.

در قرن شانزدهم میلادی اسپانیایی‌ها قدم به آمریکا گذاشتند و طعم خوراکی‌های بومی آن‌جا را چشیدند، هرچند در ابتدا طعم تلخ شکلات به مذاق‌شان خوش نیامد، اما بعد از اضافه کردن عسل و قند نیشکر طرفدار پروپاقرص آن شدند و آن را با خود به خانه بردند.

تا قرن هفدهم میلادی نوشیدنی شیرین شکلاتی بین اروپایی‌ها محبوبیت بسیاری پیدا کرده بود، اما مصرف آن تا حد زیادی در انحصار اشراف جامعه بود. کم‌کم اروپایی‌‌ها به کاشتن درخت کاکائو در کشورهای مستعمره‌ی خود روی آوردند تا تولید آن را افزایش بدهند. در نتیجه‌ی این کار خیلی زود تولید کاکائو در آفریقا از آمریکای جنوبی هم بیشتر شد و قیمت آن به تدریج پایین آمد و در اختیار طبقات اجتماعی دیگر هم قرار گرفت.

در سال 1828 یک شیمی‌دان هلندی توانست بیش از نیمی از چربی طبیعی یا همان کره کاکائو را از دانه‌های کاکائو جدا کند، مواد باقی‌مانده را به شکل پودر در بیاورد و با اضافه کردن نمک‌های قلیایی تلخی طعم آن را کاهش دهد. محصول او به عنوان کاکائوی هلندی شهرت پیدا کرد و با استفاده از همین محصول بود که در نهایت در قرن نوزدهم میلادی شکلات به آن شکلی که امروز می‌شناسیم از ترکیب پودر کاکائو با شکر و کره‌ی کاکائو تولید شد.

محصول خوشمزه‌ای که در دسترس شماست، این راه طولانی چند هزارساله را پیموده تا با این مزه و شکل امروزش آماده شود.